Met kracht door voor 's-Hertogenbosch

De begroting 2018 is om meerdere redenen bijzonder. Niet alleen omdat deze voor het eerst volledig in digitale vorm is. Ook is het de laatste begroting die wij als college in deze bestuursperiode aanbieden aan de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch. De afgelopen jaren zijn we erin geslaagd veel van onze voornemens uit het bestuursakkoord ‘Aan de slag! Sociaal en zakelijk tussen de mensen’ te realiseren. Maar we zijn er nog niet. De gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 zijn voor ons geen reden om op de handen te gaan zitten. Niets doen is geen optie. Diverse maatschappelijke opgaven vragen om een antwoord. Het weerhoudt ons niet dat voor het oplossen hiervan in sommige gevallen een lange adem nodig is. We zetten bovendien de schouders onder ambities uit het bestuursakkoord die nog niet zijn gerealiseerd. Voor en met inwoners, bedrijven, organisaties en andere partners blijven we onverminderd werken aan een nog aantrekkelijkere en betere gemeente ’s-Hertogenbosch.

Het economisch tij is gunstig. Er  is meer financiële ruimte beschikbaar dan eerder verwacht. Dit blijkt uit de meest recente gegevens van het Rijk. We kunnen onze aangekondigde voornemens realiseren. En aanvullende investeringen zijn mogelijk. Een sterke, sociale gemeente ’s-Hertogenbosch staat voor voorop. Een gemeente waarin inwoners zich kunnen ontplooien en daardoor zoveel als mogelijk de kans krijgen mee te doen. Met dit doel hebben wij binnen onze vier hoofdlijnen de financiële keuzes gemaakt die we nu aan de gemeenteraad voorstellen. Daarbij blijven een langdurige financiële houdbaarheid, een sluitende meerjarenbegroting en een beperking van de lasten voor de burger onverminderd ons uitgangspunt.

Economie: Werk, werk, werk

Om zo volwaardig mogelijk deel te kunnen nemen aan de samenleving en te voorzien in eigen inkomen is werken naar vermogen van groot belang. Onder andere goed onderwijs staat hiervoor aan de basis. Een optimale aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt is eveneens belangrijk. Waar wij dat kunnen, faciliteren we de verbinding tussen kennis en bedrijven. Tevens zijn strategische agenda’s met het onderwijs opgesteld. De jongste inwoners van onze gemeente vergeten we niet. Ook zij moeten in de toekomst met de juiste bagage hun weg weten te vinden naar de arbeidsmarkt. Het is daarom van belang dat voldoende basisonderwijs beschikbaar is én van goede kwaliteit. En dat dat onderwijs in een passende fysieke omgeving wordt gegeven. Alleen zo kunnen kinderen in onze gemeente zich zo optimaal mogelijk ontwikkelen. Gezien de groei van de Groote Wielen willen we een nieuwe school bouwen in De Lanen. Wij zetten een belangrijke stap in het oplossen van het tekort in de reserve onderwijshuisvesting. Zo houden we de onderwijsvoorzieningen ook in de toekomst op orde.

Inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig de weg naar de arbeidsmarkt kunnen vinden, helpen we waar dat kan. Dat doen wij met Weener XL. Ons werkbedrijf heeft een effectieve aanpak. Maar de fysieke omgeving waarin inwoners hier werken en/ of worden begeleid en geholpen, kan en moet beter. We kiezen daarom voor nieuwe huisvesting. Deze moet in 2020 gerealiseerd zijn. We zorgen daarmee voor betere omstandigheden voor inwoners om daar waar dat kan de stap naar de reguliere arbeidsmarkt te zetten.

Als gemeente zetten we alles op alles om nieuwe werkgelegenheid te stimuleren. Een aantal economische sectoren is in dat licht veelbelovend. We zien onder andere kansen in de Agrifoodsector. De recente vestiging van nieuwe innovatieve en de groei van bestaande bedrijven binnen deze speerpuntsector is veelbelovend. Van Datascience verwachten we eveneens veel. Deze sector heeft niet alleen potentie waar het gaat om werkgelegenheidsgroei. Ook zien we kansen om met Datascience sociaal-maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Bijvoorbeeld bij de aanpak van de vermenging van de onder- en de bovenwereld (ondermijning). Hier willen wij dan ook geld voor vrijmaken. Met de input van de Crime Room van de Jheronimus Academy of Data Science (JADS) werken we nu al nauw samen met de politie, het Openbaar Ministerie, de FIOD en andere gemeenten. Zo kunnen wij de georganiseerde criminaliteit effectiever bestrijden. De kennis die wordt opgedaan door de deelname van onze gemeente aan de landelijke City Deal ‘Zicht op ondermijning’ draagt hieraan ook bij.

De Spoorzone vormt een belangrijk centrumgebied met een veelheid aan functies, waaronder een groot aantal bovenregionale instellingen en bedrijven met veel arbeidsplaatsen. Hier kunnen ook startende, innovatieve bedrijven terecht zoals in de Jamfabriek en Grasso. Dit belangrijke centrumgebied willen wij de komende jaren in een programmatische aanpak verder ontwikkelen.

Betaalbaar en duurzaam wonen

Een gezonde woningmarkt is van wezenlijk belang. Waar mogelijk leveren we daaraan onze bijdrage en ondernemen actie. Voor diverse groepen inwoners is het moeilijk passende huisvesting te vinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor (internationale) studenten. Voor het oplossen van dit huisvestingsvraagstuk werken wij met diverse partners samen. Middengroepen kunnen door het aantrekkende economie nog maar moeilijk terecht op de (sociale)huurmarkt. Ook op dit vraagstuk willen wij een antwoord geven. We staan echter niet alleen stil bij het hier en nu, maar kijken ook vooruit. In de periode 2025-2030 dreigt een tekort aan locaties. Om te voldoen aan de vraag gaan wij daarom nieuwe woningbouwlocaties in kaart brengen. Een nieuwe Omgevingswet moet helpen ruimtelijke procedures sneller te doorlopen en vergunningen te verlenen. De implementatie van die wet vraagt de komende jaren de nodige inzet. En het heeft consequenties voor de inrichting van processen in de gemeentelijke organisatie.

We staan voor de uitdaging om woningen en buurten beter in te richten met het oog op de toenemende vergrijzing. Inwoners met dementie vragen daarbij in het bijzonder om onze aandacht. Zorgvoorzieningen dichtbij huis zijn van cruciaal belang. We zetten in op een groei van het aantal, maar ook op meer diversiteit zodat een passender zorgaanbod ontstaat in de nabijheid van inwoners.

De opgave om de bestaande woningvoorraad (particulier en sociaal) voor 2035 te transformeren tot energiezuinige woningen is groot. Binnen onze activiteiten kijken we waar wij handige combinaties kunnen maken, bijvoorbeeld waar het gaat om de aanpak van aandachtsbuurten en het klimaatbestendig maken van buurten. Innovaties in de bouw en logistiek en het slim gebruiken van moderne digitale technieken zijn onontkoombaar om onze ambitie te halen.

Sterke en sociale stad

Sinds een paar jaar zijn we als gemeente verantwoordelijk voor een deel van de zorg voor en ondersteuning van inwoners van onze gemeente. Maar deze decentralisatie is nog niet afgerond. De volledige transformatie van het zorglandschap van jeugdhulp en maatschappelijke ontwikkeling moet nog werkelijkheid worden. Daarvoor nemen we een aanjagende rol op ons. De zorg voor inwoners moet verbeteren en meer passend worden. Voor de benodigde ombouw zetten we zowel in op het afbouwen van bepaalde voorzieningen, als het opbouwen van nieuwe vormen van hulp en ondersteuning. Toekomstige zorgvoorzieningen zijn laagdrempelig, toegankelijk en nabij. Voor minder zelfredzame inwoners onderzoeken we bovendien of meer ‘diensten in en aan huis’ aangeboden kunnen worden. Zij kunnen daarmee langer zelfstandig blijven wonen in hun vertrouwde omgeving. De bestaande zorgcoöperatie - die zich nu alleen richt op mantelzorgers - kan hierin mogelijk een rol vervullen. Voor jeugdigen en hun ouders streven we naar een effectiever zorg- en ondersteuningsaanbod. Daarbij ligt de nadruk op preventie.
Met de transformatie van het zorglandschap zijn we er nog niet. Er is meer nodig om inwoners hierin hun weg te kunnen laten vinden. Met het project Boschwijzer (werktitel) verbeteren we de informatievoorziening en de toegang. Dit doen we met één telefoonnummer, een website en inlooppunten in de wijk, die tevens de uitvalsbases voor werkers vormen.

Onze activiteiten binnen het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij en het Bossche Kindpakket worden inmiddels landelijk herkend en erkend. We volharden in onze inzet op het voorkomen van armoede en/ of (onhoudbare) schulden bij inwoners. Deze brengen niet alleen financiële problemen met zich mee. Ook is aangetoond dat armoede- en schuldenproblematiek een grote impact heeft op het sociale leven en de gezondheid van mensen. We blijven daarom inzetten op bewustwording en vroegsignalering. Onze lobby om meer invloed te krijgen op wie onder beschermingsbewind wordt gesteld en hoe lang dat duurt, heeft effect gehad. In een proefperiode gaan wij met bewindvoerders, rechtbank en maatschappelijke partners werken aan maatregelen om de instroom te beperken en de uitstroom te bevorderen.

Sterke en duurzame stad

Voor een sterke en duurzame gemeente moet de ‘hard- en software’ op orde zijn. We zetten ons onder andere in voor een duurzame en slimme mobiliteit en goede bereikbaarheid. Daarbij richten wij ons ook op de fileproblematiek op de A2, de knelpunten op de spoorlijn Breda-Zwolle en de plannen om het vervoer van goederen over het spoor langs ’s-Hertogenbosch te verhogen. De realisatie van onze duurzaamheidsambities vraagt eveneens om aandacht. Met de voorgestelde investering in extra capaciteit brengen we hierin meer beweging.
Met onze aandacht voor ‘hardware’ voegen wij ook betekenis toe aan het sociale en culturele leven in onze gemeente. Zo werken we een alternatief plan voor de nieuwbouw van het Theater aan de Parade uit. Hierover kan de gemeenteraad in 2018 besluiten. Ons doel is dat inwoners in 2023 een theater krijgen dat zij verdienen. Een theater waar zij weer voor lange tijd een grote voorstelling (musical, dans, cabaret) kunnen bezoeken, of het Oetelconcert, De Kwek, een dansvoorstelling van een kleinkind of Kerstproeverij.
Verenigingen hebben een belangrijke functie binnen onze lokale samenleving. Niet alleen in sportief, maar zeker ook in sociaal opzicht. Goede accommodaties zijn in dat licht belangrijk. We investeren daarom structureel in kleedlokalen die het einde van hun economische en technische levensduur naderen. En we willen geld vrijmaken voor nieuwe sportvoorzieningen waar sprake is van een duurzame behoefte hieraan. Bijvoorbeeld waar het gaat om v.v. OJC Rosmalen met de aanleg van een tiende (natuurgras) veld. Onze aandacht gaat tevens uit naar de zwemfaciliteiten in onze gemeente. Deze moeten voorzien in de bestaande vraag hiernaar. Met de overkapping van het 25 meter buitenbassin van Kwekkelstijn maken we hierin al een stap. Daarnaast blijven we met planvorming de nodige stappen zetten om te voorzien in de vraag naar een zwemvoorziening in stadsdeel West. Er is behoefte aan zwemwater in dit stadsdeel, voornamelijk voor doelgroep activiteiten (ouderen, minder validen, banenzwemmers en zwemlessen).
Een blijvend sterke en duurzame gemeente kunnen we niet alleen realiseren. Inwoners spelen daarbij een belangrijke rol. Het is van belang dat zij zich betrokken voelen bij hun directe leefomgeving en zelf initiatieven nemen. Wij willen hier waar mogelijk ook de ruimte aan bieden. Dit doen we onder andere met het Maatschappelijk Initiatieven Fonds en het Wijk- en Buurtbudget. Daar waar maatschappelijke initiatieven niet passend zijn binnen bestaande gemeentelijke regelingen, kijken we hoe we deze op een andere manier kunnen ondersteunen. Bijvoorbeeld waar het gaat om het initiatief voor de bouw van een molen in Vinkel waar we geld voor willen vrijmaken.